अमेरिका र इरानबिच दुई साताका लागि युद्धविराम

वासिङ्टन डिसी । अमेरिका र इरानबिच दुई साताका लागि युद्धविराम गर्ने नाटकीय सहमति भएको छ। तेहरानलाई स्ट्रेट अफ होर्मुज खोल्न वा इरानका नागरिक पूर्वाधारहरूमा विनाशकारी आक्रमणको सामना गर्न दिएको अन्तिम समयसीमा सकिनुभन्दा दुई घण्टा अगाडि मात्रै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यो घोषणा गरेका हुन्।

ट्रम्पको यो कदमलाई एक आकस्मिक मोडका रूपमा हेरिएको छ, किनकि मंगलबार मात्रै उनले यदि आफ्ना मागहरू पूरा नभए ‘आज राति एउटा पूरै सभ्यता समाप्त’ भन्ने चेतावनी दिएका थिए।

यस युद्धविरामको मध्यस्थता पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीले गरेका हुन् र दुवै पक्षबिच आगामी शुक्रबारदेखि पाकिस्तानको इस्लामावादमा वार्ता सुरु हुनेछ। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले भने यसलाई ट्रम्पको ‘अपमानजनक पछाडि हटाइ’ भन्दै व्याख्या गरेका छन्।

ट्रम्पका अनुसार यो सम्झौता इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट हुने तेल र ग्यास आपूर्तिमा लगाएको अवरोध हटाउने सर्तमा आधारित छ। इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरागाचीले पनि तेहरानले जवाफी हमलाहरू रोक्ने र होर्मुज जलमार्गमा सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ुट्रुथ सोसलु मार्फत यो दुईतर्फी युद्धविराम भएको जानकारी दिँदै अमेरिकाले आफ्ना सबै सैन्य उद्देश्यहरू पूरा गरिसकेको दाबी गरेका छन्। उनले इरानसँग दीर्घकालीन शान्तिका लागि निश्चित सम्झौताको नजिक पुगेको समेत बताएका छन्।

६ हप्तादेखि जारी यस युद्धमा अहिलेसम्म करिब ५ हजारभन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाइसकेका छन्, जसमा इरानका १ हजार ६ सय सर्वसाधारण समावेश छन्। इजरायलले पनि यो युद्धविराममा सहमति जनाउँदै इरानमाथिको बमबारी अभियान स्थगित गर्ने पुष्टि गरेको छ।

यद्यपि, ट्रम्पको घोषणाको केही मिनेटपछि नै इरानबाट इजरायलतर्फ मिसाइल प्रहार भएको इजरायली सेनाले जनाएको छ। इजरायली सञ्चारमाध्यमका अनुसार इरानले जलमार्ग पूर्ण रूपमा नखोलुञ्जेलसम्म इरानी आक्रमणहरू जारी रहन सक्ने अनुमान इजरायलको छ। ट्रम्पले इरानले प्रस्तुत गरेको १० बुँदे प्रस्तावलाई वार्ताको आधार मान्दै दुई हप्ताभित्र अन्तिम सम्झौता हुने अपेक्षा गरेका छन्।

यो समाचार बाहिरिएसँगै विश्व बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। अमेरिकी स्टक फ्युचर्समा वृद्धि भएको छ भने तेलको मूल्यमा भारी गिरावट आएको छ। अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य १७ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर प्रति ब्यारेल ९२ डलर कायम भएको छ। यसअघि ट्रम्पले इरानका पुल र पावर प्लान्टहरू ध्वस्त पार्ने धम्की दिएपछि विश्वका नेताहरू, संयुक्त राष्ट्र संघ र पोप लियोले समेत त्यसको कडा निन्दा गरेका थिए।

अमेरिकामा मध्यावधि चुनाव नजिकिँदै गर्दा ट्रम्पको लोकप्रियता निकै घटेको छ भने अमेरिकी नागरिकहरू बढ्दो इन्धनको मूल्य र युद्धबाट आक्रोशित छन्।