गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीको ‘गतिशील कृषि’ अभियान

काठमाडौं । गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी नेपालले कृषिलाई आत्मनिर्भर र उद्यमशील बनाउने लक्ष्यसहित ‘गतिशील कृषि’ अभियान सुरु गरेको छ ।

पार्टीले विगत १५ वर्षदेखि मोरङ र झापामा किसानसँग सहकार्य गर्दै आएको अनुभवका आधारमा यो मोडेललाई देशव्यापी रूपमै विस्तार गर्ने योजना सार्वजनिक गरेको हो ।

पार्टीका अनुसार नेपालको समृद्धिको मेरुदण्ड कृषि क्षेत्र भए पनि बीउ, मल, सिँचाइ र बजार व्यवस्थापनको कमी, जमिनको खण्डीकरण र युवा पुस्ताको खेतीप्रतिको घट्दो रुचिका कारण उत्पादकत्व घट्दै गएको छ । किसानको मेहनतको उचित मूल्य नपाउनु नै सबैभन्दा ठूलो चुनौतीका रूपमा देखिएको पार्टीको भनाइ छ ।

१५ वर्षको सफल अभ्यासको आधारमा नयाँ मोडेल

गत १५ वर्षमा मोरङस्थित आरजु राइस मिलमार्फत पार्टीले स्थानीय किसानसँग प्रत्यक्ष सहकार्य गर्दै धान उत्पादन, प्रशोधन र बजार व्यवस्थापनमा उल्लेखनीय सुधार ल्याएको दाबी गरेको छ ।

४ टन क्षमताको मिलले हाल ३ हजार बिघा क्षेत्रका किसानसँग सहकार्य गर्दै आएको छ । किसानले उत्पादन गरेको धान खरिद, संकलन, प्रशोधन र भुक्तानी ४८ घण्टाभित्र हुने प्रणालीले उनीहरूको विश्वसनीयता र आम्दानी दुवै बढाएको छ । हालसम्म मधेश प्रदेशबाट मात्रै करिब ३० करोड रुपैयाँ बराबरको धान खरिद भएको पार्टीले जनाएको छ ।

अब यही मोडेललाई मकै, तोरी र पशुपालनसम्म विस्तार गरी बहुफसली खेतीतर्फ रूपान्तरण गर्ने तयारी भएको छ। यसबाट किसानको वार्षिक स्थायी आय सुनिश्चित हुने विश्वास पार्टीको छ ।

स्वतन्त्र अध्ययनका नतिजा उत्साहजनक रहेको बताउँदै पार्टीले गतिशील कृषि मोडेलमा सहभागी किसानहरूको धान उत्पादनमा ३० प्रतिशत र मकैमा ५० प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको जनाएको छ । एक बिघा जमिनबाट वार्षिक आम्दानी २५–४० प्रतिशत बढेको र बहुफसली खेती अपनाएमा प्रति बिघा दुई लाख रुपैयाँसम्मको उत्पादन सम्भव भएको दाबी गरिएको छ ।

किसानलाई मिलको सह–मालिक बनाइने

पार्टीले नयाँ अवधारणाअनुसार किसानलाई मिलको सह–मालिक बनाउने योजना अघि सारेको छ । प्रस्तावित १६ मेट्रिक टन क्षमताको आधुनिक राइस मिल १५ हजार बिघा सहकारी खेतीमा आधारित हुने बताइएको छ ।

प्रत्येक बिघाका लागि किसानले करिब दुई लाख ८० हजार रुपैयाँ लगानी गर्नुपर्ने र त्यसबाट वार्षिक ५० हजार रुपैयाँसम्म नाफा हुने अनुमान गरिएको छ ।

गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीले बीउ, मल र सिँचाइ समयमै उपलब्ध गराउने, सहज कर्जा, बाली बीमा, बजार सुनिश्चितता र डिजिटल भुक्तानी प्रणाली लागू गर्ने योजनामा सरकारको सहकार्य माग गरेको छ ।

सरकारको ग्यारेन्टीमा बैंकमार्फत ऋण सुविधा, ग्रामीण सडक, विद्युत्, सिँचाइजस्ता पूर्वाधारमा लगानी र कृषि प्रशोधन उद्योगका लागि कर छुट तथा गोदाममा अनुदानको व्यवस्था गर्नुपर्ने पार्टीको माग छ ।

पार्टीको दीर्घकालीन योजनाअनुसार देशभर १५ वटा आधुनिक मिल सञ्चालन गरिनेछ । यसबाट करिब २ लाख ३० हजार बिघा जमिन व्यवस्थित रूपमा खेतीमा जोडिने, १५ हजारभन्दा बढी रोजगारी सिर्जना हुने र करिब ७० अर्ब रुपैयाँ बराबरको अन्न आयात प्रतिस्थापन हुने अनुमान गरिएको छ ।

पार्टीले उपकरण भाडा सेवा, बीउ–मल आपूर्ति, कम्पोस्ट उत्पादन र प्रशोधन व्यवस्थापनमा निजी उद्यमीलाई सहभागी गराउने तयारी पनि गरेको छ ।

पार्टीको प्रतिबद्धता

गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी नेपालले कृषिलाई आत्मनिर्भर, सम्मानित र आधुनिक उद्यमको रूपमा विकास गर्ने दृढ संकल्प व्यक्त गरेको छ । पार्टीले प्रस्तुत गरेका प्रमुख प्रतिबद्धता यसप्रकार छन् :

१. कृषिलाई रोजगारी र उद्यमको प्रमुख क्षेत्रका रूपमा स्थापित गर्ने ।
२. स्थानीय सरकारलाई कृषि विकासको कार्यान्वयन निकायका रूपमा सशक्त बनाउने ।
३. ग्रामीण सडक, सिँचाइ, ऊर्जा र डिजिटल पूर्वाधारमा लगानी बढाउने ।
४. स्वदेशी बीउ, मल र प्रविधि विकासमा प्राथमिकता दिने ।
५. महिलालाई कृषि उद्यममा समान अवसर सुनिश्चित गर्ने ।
६. बाँझो जमिन उत्पादनशील बनाउन उपयोग गर्ने ।
७. जलवायु–स्मार्ट र जैविक खेतीलाई नीति–स्तरमा प्राथमिकता दिने ।
८. न्यूनतम समर्थन मूल्य र बजार सुनिश्चिततामार्फत किसानको जोखिम घटाउने ।